• Facebook - Black Circle
  • Twitter - Black Circle
  • YouTube - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

​© 2019 WomenLoveLife | All Rights Reserved

Geschiedenis

Aletta Jacobs

Nederlands bekendste feministe en strijdster voor vrouwenrechten.

Op 31 oktober 2017 erkende Unesco het archief van Aletta Jacobs als werelderfgoed. Volgens directeur Renée Römkens van Atria is de erkenning bijzonder: "Het archief geeft een weerslag van de voortrekkersrol die Aletta Jacobs op veel gebieden vervulde. Slechts vier andere vrouwen komen voor in de lijst, op de ruim vierhonderd archieven die zijn opgenomen." Het archief bestaat uit afbeeldingen, voorwerpen en documenten die de nationale en internationale strijd voor vrouwenrechten laten zien.

 

Meisjes gingen niet studeren
Aletta Henriëtta Jacobs is geboren op 9 februari 1854 in Sappemeer, Groningen. 
Haar vader was huisarts, haar moeder huisvrouw. In een tijd waarin alleen mannen studeerden, wist Aletta al op zesjarige leeftijd dat zij, net als haar vader, arts wilde worden. 
Meisjes gingen in die tijd naar een school waar zij leerden koken, naaien en schoonmaken, zodat zij goed werden in het huishouden. Zij gingen ten slotte trouwen., het was daarom voor hen niet nodig om een vak te leren. Als manlief thuiskwam, moesten de pantoffels klaar staan bij de kachel, en het eten op tafel. 
Aletta had tien broers en zussen. Het was thuis geen vetpot, soms was er nauwelijks geld voor eten. Toch hebben al haar broers en zussen een wetenschappelijke opleiding gevolgd, die haar ouders zelf hebben betaald.

 

Nederlands eerste vrouwelijk arts
Haar vader en broer Julius stimuleerden Aletta om medicijnen te gaan studeren en arts te worden. Van haar vader leerde zij Grieks en Latijn. Op haar zestiende slaagde zij voor het examen

leerling-apotheker. 
Ze schreef een brief naar de eerste minister, Thorbecke, met het verzoek om te worden toegelaten tot de academische lessen. Binnen een week kwam er goedkeuring van de minister. Ze mocht een jaar op proef studeren, dit hoefden jongens niet. Ze behaalde goede resultaten en mocht door met de universitaire artsenopleiding, waar zij in 1878 voor slaagde. Op 3 april 1878 werd zij Nederlands eerste vrouwelijke arts. Ze wilde meer,

op 8 maart 1879 werd Aletta doctor in de medicijnen.

 

Praktijk aan de Herengracht

Aan de Herengracht in Amsterdam, waar zij woonde, opende ze haar eerste praktijk. Veel mensen waren het niet eens met haar ideeën over voorbehoedsmiddelen en haar invulling van werk om 'de armen' te helpen. Twee keer per week hield zij spreekuur voor deze mensen, iedereen had recht op een dokter vond ze.

Aletta kreeg in haar praktijk veel meisjes, die allemaal dezelfde klachten hadden. De meisjes werkten in een winkel, wat betekende dat zij de hele dag moesten staan. Er waren toen werkdagen van maximaal vijftien uur en er was geen gelegenheid voor de meisjes om tussendoor te zitten. Aletta heeft hier aandacht voor gevraagd. Dit leidde in 1921 tot een wet die zitgelegenheid voor personeel in winkels verplichtte.

 

Belofte van gehoorzaamheid
Ondanks het onbegrip van velen, had Aletta gelukkig ook een aantal vrienden die haar steunden, waaronder Carel Victor Gerritsen. Aletta en Carel waren bevriend en werden verliefd.

Ze wilden allebei geen 'burgerlijk' huwelijk, vanwege de belofte van gehoorzaamheid die de vrouw moest afleggen. Maar ze wilden wel graag kinderen en gingen om deze reden toch trouwen. Op 10 september 1893 werd hun zoontje geboren,

hij overleed dezelfde dag.

 

Vrouwenrechten

Eén van de redenen dat Aletta opkwam voor de rechten van vrouwen, is dat zij als eerste vrouw aan de universiteit studeerde. Tijdens haar werk als arts bleef zij actief opkomen voor deze rechten. Ze opende een praktijk die vrouwen hielp aan voorbehoedsmiddelen om ongewenste zwangerschappen tegen te gaan. Mensen waren er fel op tegen dat vrouwen zelf konden kiezen of ze zwanger wilden worden. Een kind krijgen was immers een geschenk van God, werd er gezegd. Vrouwen wisten niet veel over hun eigen lichaam, ze schreef daarom in 1899 het boek 'De vrouw, haar bouw en haar inwendige organen'. 

Door dit boek leerden vrouwen hun eigen lichaam kennen en zelf keuzes te maken.

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

 

Vrouwenkiesrecht

Vijftig jaar lang heeft Aletta voor het algemeen vrouwenkiesrecht gestreden. Ze stuurde in 1883 een vraag naar de gemeenteraad van Amsterdam met het verzoek of ze haar op de kieslijst wilden plaatsen. Dit werd geweigerd. Ze was zelf van mening dat zij aan alle wettelijke eisen voldeed. Op de kieslijst mochten echter alleen mannen geplaatst worden.

In 1894 werd de Vereniging voor vrouwenkiesrecht (VVK) opgericht, samen met andere vrouwen en mannen die ook opkwamen voor de rechten van de vrouw. Zo kwamen de eerste vrouwen in beeld die zichzelf feministe noemden.

De feministen lieten volop van zich horen. Ze organiseerden tentoonstellingen, gaven kranten en pamfletten uit, richtten verenigingen op, demonstreerden en boden petities aan.

Tevergeefs werd geprobeerd een politieke vrouwenpartij op te richten. Toen dit niet lukte integreerden vrouwen in de bestaande partijen, waarbinnen zo vrouwenafdelingen ontstonden. Bij de gemeenteraadsverkiezingen in 1919 werden bijna honderd vrouwen gekozen als lid. In 1922 bleek dat het stemgedrag van vrouwen bijna hetzelfde was als dat van mannen, vrouwen stemden hetzelfde als hun echtgenoot. Hierdoor bleven de politieke verhoudingen hetzelfde.

Aletta overleed op 10 augustus 1929 in Baarn.

 

Haar archief is te bezichtigen in Amsterdam bij Atria, kennisinstituut voor emancipatie en vrouwengeschiedenis.

Tekst: Carla Lagerwaard

Tijdlijn

1895

Aletta werd presidente van de afdeling Amsterdam binnen de Vereniging voor Vrouwen Kiesrecht (VVK)

 

1896 
Aletta werd presidente van het landelijk bestuur van de VVK

 

1917 
In Nederland krijgen vrouwen het passief kiesrecht: 
Vrouwen kunnen zich verkiesbaar stellen maar niet stemmen

 

1919 
Vrouwen in Nederland krijgen het actief kiesrecht: 
Vrouwen mogen nu ook stemmen

 

1922 
Vrouwen krijgen automatisch een stembriefje toegezonden: 
Vrouwen gaan voor het eerst naar de stembus  

Boegbeeld van het feminisme, voorvechtster in Nederland voor het kiesrecht voor vrouwen.