• Facebook - Black Circle
  • Twitter - Black Circle
  • YouTube - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

​© 2019 WomenLoveLife | All Rights Reserved

 In Gesprek 

  • Facebook - Black Circle
  • Twitter - Black Circle
  • YouTube - Black Circle
  • Instagram - Black Circle

met Esther Wieringa

Kun je kort vertellen over wat jouw werk precies inhoudt?

'Ik ben opgeleid in de archeologie van Noordwest Europa. Nadat ik afstudeerde heb ik onder andere gewerkt voor een adviesbureau in de archeologie, vandaaruit heb ik de stap gezet om voor mezelf te beginnen. Ik ben nu archeologisch adviseur. Twee dagen per week ben ik gedetacheerd bij een stichting die de kwaliteitsnormen beheert voor archeologisch onderzoek,

dat wordt uitgevoerd door gemeenten en bedrijven. Ik werk daar als secretaris van het college van deskundigen, dit college besluit over die kwaliteitsnormen.

Dit doe ik inmiddels een aantal jaar.

Daarnaast doe ik andere klussen op het gebied van archeologie en cultuurhistorie.'

Is de werkgelegenheid voor archeologen in Nederland hetzelfde als binnen andere landen in Europa?

'In Nederland hebben we de crisis relatief goed doorstaan, er wordt ook weer meer opgegraven. Er zijn archeologen die uit Engeland of België in Nederland komen werken, meer dan andersom. Het is best bijzonder dat de archeologische sector het hier redelijk goed heeft overleefd. Archeologisch werk is afhankelijk van de bouwsector.

Dus als er een bouwcrisis is, dan hebben archeologen ook meteen minder werk.' 

Wordt er alleen nog maar opgegraven wanneer er wordt gebouwd?

'Tenzij een universiteit iets bijzonders wil onderzoeken. Maar dit is echt uitzonderlijk. Nederland heeft hier een specifieke wet en regelgeving voor, waardoor er geen zogeheten lustopgravingen meer worden gedaan.' 

Waar komt de interesse voor jouw vak vandaan?

'Het is ooit begonnen met het boek ‘Verleden land’, dat mijn moeder een keer meenam.

Ik was toen een jaar of acht en vond dat boek zo te gek. Ik heb het nog steeds in de kast staan. Er stonden heel veel plaatjes in over allerlei archeologische perioden in Nederland. En ik denk dat ik toen besefte dat ik daar meer over wilde weten.

Mijn moeder had het boek eigenlijk meegenomen voor mijn broer, omdat hij in die tijd archeoloog wilde worden.' 

Dus vanaf dat moment wist je dat je archeologe wilde worden en ging je ervoor?

'Ik moet zeggen dat ik niet zo zeer een goede leerling was. Ik had altijd wel veel interesse in geschiedenis en aardrijkskunde. Dat waren meer mijn vakken dan rekenen en taal. Toch wilde ik graag archeologie studeren, maar ik had helemaal geen hoge cijfers. Het bleek dat je voor de universiteit bepaalde vakken nodig had en een vwo diploma, beide had ik niet. Ik heb toen een jaar hbo gedaan en toen heb ik toelatingsexamen gedaan voor de universiteit. Op de universiteit heb ik in één jaar een combinatie gedaan van archeologie, architectuurgeschiedenis en kunstgeschiedenis. Ik heb van mijn leven nog nooit zo hard gestudeerd als in dat jaar. Ik had mijn propedeuse nog niet gehaald, dus dat heb ik tijdens mijn doctoraal gehaald. Maar goed, het is allemaal gelukt. Ik heb me erin vastgebeten, omdat ik echt wist wat ik wilde. Daar heb ik nooit aan getwijfeld.' 

Wat voor gevoel had je bij die vondst?

'Het was een heel persoonlijk voorwerp. Iets waar iemand heel veel energie in heeft gestoken om het te maken en te verfraaien. Dit was letterlijk een luikje naar het verleden. Zoiets is heel bijzonder.' 

 

Is dit gevoel te vergelijken met het gevoel dat je als kind hebt als je bijzondere schelpen zoekt op het strand?

'Ja zoiets ja.' 

Graaf je ook objecten op?

'Tijdens en na mijn studie heb ik gewerkt als veldarcheologe in binnen en buitenland. Daar heb ik mijn eerste centjes mee verdiend. Soms mis ik het, maar de keerzijde van dat werk is dat je niet altijd naar huis kunt aan het einde van je werkdag. Je werkt op locatie en overnacht daar met een team in een vakantiehuisje. Als je jong bent, is dat leuker dan wanneer je ouder bent. Ik merk dat ik nu minder flexibel ben daarin en meer waarde hecht aan mijn privacy en eigen bed. Ook wordt het werk als veldarcheoloog niet altijd goed betaald, zeker niet als je net start.'

Betekent dit dat we genoeg weten over de geschiedenis en er niks belangrijks meer te vinden is?

'Dat vinden archeologen eigenlijk zelden.

Er zijn nu hele andere methoden en technieken om onderzoek uit te voeren.

Je kunt altijd weer met nieuwe vragen naar een vindplaats kijken. In het verleden, toen de wet en regelgeving nog niet zo strikt was, zijn er heel veel lustopgravingen gedaan die nooit zijn uitgewerkt. Er zijn toen fantastisch mooie sporen gevonden die bijzonder zijn voor de Nederlandse geschiedenis. Maar ze zijn nooit in een rapport verschenen, dus dan heb je er eigenlijk niks aan. Tegenwoordig is het volgens de wet zo, dat als je iets opgraaft, je verplicht bent het ook te publiceren. Ook zijn de regels om te mogen graven strenger geworden.'

'In Libanon was het echt een soort Indiana Jones archeologie met graven, gouden oorbelletjes en mooie beeldjes.'

Wat is het meest bijzondere dat je ooit hebt gevonden?

'In Nederland werkte ik mee aan een rivierduin die deels werd opgegraven.

Die lag zeven meter onder het maaiveld. Zo’n 5500 jaar geleden kwamen daar hele vroege boeren, bijna nog jager-verzamelaars, om te jagen en te vissen. Ze hadden kleine hutjes en boomstamkano’s. De rivierduin was bedenkt met klei en veen. Zo’n vindplaats uit die periode is heel zeldzaam in Nederland. Alles van hout en bot wat onder het grondwaterpeil ligt blijft bewaard.

Met een troffel graaf je dan heel voorzichtig kleine vakjes uit op je knieën, dat is heel zwaar werk. Opeens tikte mijn troffel ergens tegenaan. Toen kwam daar een heel mooi lang dun bot tevoorschijn. Dit bleek een bot van een zwaan te zijn. Bewoners die daar verbleven gebruikten dat bot. Ze hadden daar een naald van gemaakt om visnetten mee te repareren. Het bot was heel mooi versierd met een soort kruispatroon. In mijn ogen leek het op een soort gestileerde adder. Later zag ik die vondst liggen in het Rijksmuseum van Oudheden in Leiden.

Dat is toch wel heel leuk, dat je iets ziet liggen wat je zelf hebt gevonden.' 

En in andere landen?

'Ik heb ook in Syrië en in Libanon gewerkt. Dat is hele andere archeologie. In Libanon was het echt een soort Indiana Jones archeologie met graven, gouden oorbelletjes en mooie beeldjes. Dat vind je hier in Nederland niet zo. Wat ik hier heel mooi vind is dat wij altijd kijken naar hoe de mensen hebben gewoond en hoe zij het landschap hebben gebruikt.' 

Als je mocht kiezen in welk tijdperk zou je dan weleens willen leven?

'Misschien dan toch wel de jagers-verzamelaars. Die joegen op edelherten en wisenten. Ze bewerkten het land niet. Ik ben weleens benieuwd naar hoe zij de natuur gebruikte en wat zij allemaal aten. Dit was ver voor het Christendom en voordat de boeren hier kwamen. Eigenlijk vind ik een heleboel tijdperken leuk, want ik zou van bepaalde vondsten wel meer willen weten, maar dit is denk ik mijn favoriet.' 

Je bent heel druk met allerlei werkzaamheden naast elkaar.

Zou je carrière hetzelfde zijn gelopen als je een gezin had gehad?

'Ik denk dat dit afhangt van je eigen ambitie. Er is wel meer ruimte in mijn leven voor mijn werk. Maar als je kinderen hebt en een man, dan kun je ook veel dingen delen. Als ik kinderen zou hebben zou ik denk ik ook doen wat ik nu doe. Ik heb altijd heel goed voor ogen gehad wat ik wilde, misschien had het een andere vorm gehad maar mijn gevoel is wel dat ik dan ook mijn carrière zou hebben.' 

Je hebt ook een spirituele kant. Gaat dit goed samen met je wetenschappelijke leven?

'Het spirituele heeft in de Nederlandse archeologie totaal geen plek. Als studente heb ik ooit gewerkt voor een archeologe die onderzoek deed in Noord-Holland.

Haar theorie was dat boeren in de ijzertijd en de bronstijd, zo’n vijfhonderd jaar voor Christus, bewust kuilen groeven bij hun huizen. Archeologen noemden dit altijd afvalkuilen, waar mensen al hun afval in gooiden. Zij ontdekte een patroon in deze kuilen en heeft dit gerelateerd aan hoe de sterren stonden. Op basis van de stand van de hemellichamen kon zij voorspellen waar deze kuilen gegraven waren. Daaruit bleek ook dat die kuilen intentioneel op die plekken gegraven waren. Men keek naar wat er in de hemel gebeurde en groef aan de hand daarvan kuilen. Zij is altijd uitgelachen om haar theorieën, wat ik heel jammer vond. Want de plekken waarvan zij voorspelde dat daar kuilen waren klopten.' 

Werk je met evenveel vrouwelijke als mannelijke collega's samen?

'Vroeger was archeoloog echt een mannenberoep. Ik weet niet precies hoe de verhouding nu is, maar in Nederland zijn inmiddels bijna evenveel vrouwen als mannen aan het werk in verschillende functies.'

 

Merk je verschil tussen hoe mannelijke en vrouwelijke collega’s werken?

'Ik zie denk ik wel dat vrouwen eerder als zelfstandige beginnen zonder personeel en mannen starten eerder een bedrijf op waarbij ze mensen in dienst nemen. In de periode dat de markt in Nederland groeide zag ik veel mannen dit doen, die worden dan directeur. Zelf heb ik bewust gekozen om zonder personeel te werken.

Mensen huren mij in en ik had geen behoefte om ook een team aan te sturen.

Bij vrouwen om mij heen merk ik ook dat zij die behoefte niet hebben. Misschien heeft dit toch wel te maken met het karakterverschil tussen man en vrouw. Ik kan nu prima leven van wat ik doe en ik heb ook nog genoeg vrije tijd over. Als je een bedrijf hebt met personeel werk je altijd heel hard, maar hoef je het financieel niet persé beter te hebben.' 

Je hebt op Aruba en in Oman gewoond.

Wat is er zo bijzonder aan Nederland dat je toch weer

hier bent komen wonen?

'Ik ben heel blij dat ik in Nederland ben geboren. Je hebt hier de vrijheid om te studeren en te worden wie je wilt. Soms is die keuzemogelijkheid zo groot dat dit ook weer stress kan geven, maar in principe kun je worden wie je wilt zijn. Als je het zelf maar wilt. En dat is niet in alle culturen even makkelijk. Nederland is een heel rijk gevarieerd land met mooie landschappen en prachtige archeologie.' 

Wat is je favoriete plekje in Amsterdam?

'Lekker hier thuis. En hier verder op heb je de Amstelburg. Als je daar op gaat staan dan heb je zo’n mooi uitzicht over de Amstel en de toren bij het Amstelstation. ’s Ochtends vroeg is dat mijn favoriete plekje. Als ik hier weg zou gaan zou ik dat plekje heel erg missen.' 

Tekst: Evita Lagerwaard

Beeld: Esther Wieringa

 

Over Esther Wieringa

 

45 Jaar

Studeerde Archeologie van Noordwest Europa aan de Universiteit van Amsterdam Geboren en deels opgegroeid in Aruba, daarna gewoond in Twente, Drenthe, Groningen en Oman

Woont nu in Amsterdam

 

Zelfstandig Archeologisch Adviseur 

   sther en ik hebben elkaar ontmoet op een verjaardag.

We raakten aan de praat en zij vertelde mij over haar werk. Meteen dacht ik, dit is interessant, ik wil haar interviewen 

Als ik informatie opzoek over het onderwep archeologie stuit ik op vondsten van mannen. Online komen er zelden vrouwennamen voorbij. Daarom vond ik het zo interessant om Esther gepassioneerd over dit beroep te horen praten. Ze zei duidelijk dat veldwerk niet zo romantisch is als het lijkt, maar stiekem heb ik toch een beetje dat Indiana Jones gevoel, dat zij in bepaalde landen had, overgehouden aan ons gesprek.... 

E

'Ik heb me erin vastgebeten, omdat ik echt wist wat ik wilde.

Daar heb ik nooit aan getwijfeld '

'Het spirituele heeft in de Nederlandse archeologie totaal geen plek '